Ter overweging

Wat een uitroepteken al niet kan betekenen! Door het achter vuur te plaatsen, denk je meteen aan geweervuur of aan de alarmering bij bosbranden. Maar als ik aan vuur denk als vurig gepassioneerd zijn, krijgt hij een heel andere betekenis. Context doet ertoe!
Ooit las ik de wonderschone zin: ’Wind dooft de vlam, maar wakkert het vuur aan.’
Een enkele kaarsvlam blaas je gemakkelijk uit, maar een sterke wind en bosbranden is een levensgevaarlijke combinatie. 

Er is door John Boyne een ‘elementen’-serie geschreven: Aarde, Water, Lucht en Vuur. Vuur las ik kortgeleden. Ik was gewaarschuwd door de achterflaptekst: ’Een huiveringwekkende, ongemakkelijke, maar uiterst meeslepende psychologische reis naar het episch centrum van de menselijke geest, waarbij Boyne de eeuwenoude vraag stelt: ‘opvoeding of aanleg?’ De leesreis werd uiterst confronterend en hier en daar ongemakkelijk. Je wilde vaak wegkijken, zoals bij een door brandwonden geteisterd gezicht. Het verhaal beschrijft het leven van een rijke en geprivilegieerde chirurg die huidtransplantaties uitvoert bij brandwonden. Als iemands uiterlijk is aangetast, kijken we weg… we willen het niet zien.
Als tegenwicht zocht ik het boek van Désanne van Brederode op: 'Hoe het vuur te redden’, een filosofische zoektocht. Zij wil de innerlijke stem van de verbeelding aanwakkeren maar constateert ook dat veel mensen opgebrand raken en depressief in een donkere wereld waar dictators vuurkracht gebruiken voor vernietigende vernielzucht. Twee zaken waar ik dol op ben zijn die verbeelding en dat kaarslicht. Ik steek veel kaarsen aan ‘s avonds, het scheelt elektrisch licht en verhoogt de sfeer!

In de kerk is het aansteken van de kaars een rituele handeling en wat een feestelijk moment als de paaskaars wordt binnen gedragen in de Paasnacht: ‘Licht van Christus.’ 
Trouwens, alle feesten van Kerst t/m Pinksteren zijn doordrenkt van vuur-, licht- en warmtesymbolen, evenals andere godsdiensten. Vuur en zon spelen hun rol als krachten die onze ziel voeden, versterken, louteren, laten groeien en veranderen. 'Zo kunnen we zelf een warme vlam zijn tussen hemel en aarde, tussen droom en daad, tussen denken en wilskracht.’ 
Deze laatste volzin ontleende ik aan het boek: ’Hoe het vuur te redden.’

Vuur en beschaving: in de Griekse mythe over Prometheus stal hij uit eigen beweging het fakkelvuur van de berg Olympus, in het godenrijk, om dit alsnog aan de mens te schenken.
Tegelijk met het vuur bracht hij zo ook wetenschap, kunsten en metaalbewerking als eerste vorm van techniek. Laten we de techniek (denk aan kunstmatige intelligentie) niet te veel verheerlijken want we houden toch van gewone conversatie. Met elkaar praten blijft de oorsprong van de taal. Zoals de taalkundige Marc van Oostendorp opmerkte: ’De meeste technologieën bewegen zich uiteindelijk in de richting van het kletsen rond het kampvuur, zoals de oermensen al deden.’ Hendrik Marsman schreef: